ፀረ ተባይ ኬሚካል በኢትዮጵያ

በኢትዮጵያ የግብርና ምርትን ለማሳደግ የፀረ-ተባይ ኬሚካሎች (Pesticides) አጠቃቀም እየጨመረ ቢመጣም አጠቃቀማቸው ጥንቃቄ የጎደለው በመሆኑ በሰው ጤና እና በአካባቢ ላይ ከፍተኛ ጉዳት እያደረሰ ይገኛል።

ዋና ዋናዎቹ የጉዳት ዘርፎች ፦

1. በሰው ጤና ላይ የሚደርስ ጉዳት

ብዙዎቹ ገበሬዎች ኬሚካሎቹን በሚረጩበት ወቅት ጓንት፣ የአፍና አፍንጫ መሸፈኛ (Mask) እና መከላከያ ልብሶችን አይጠቀሙም።

• አጣዳፊ የጤና ችግሮች፦ የማዞር ስሜት፣ ማቅለሽለሽ፣ የቆዳ መቆጣት፣ የአይን ማሳከክ እና የመተንፈስ ችግር ወዲያውኑ ሊታዩ ይችላሉ።

• የረጅም ጊዜ ጉዳቶች፦ ለረጅም ጊዜ ለኬሚካል መጋለጥ እንደ ካንሰር፣ የመራቢያ አካላት ችግር፣ የነርቭ መጎዳት እና በፅንስ ላይ የሚደርስ የአካል መዛባትን ሊያስከትል ይችላል።

• የምግብ መመረዝ፦ ኬሚካሉ ከተረጨ በኋላ የመጠባበቂያ ጊዜው ሳይጠናቀቅ ምርቱ ለገበያ ሲቀርብ ሸማቹን ለከፋ የጤና እክል ይዳርጋል።

2. በአካባቢ ላይ የሚደርስ ጉዳት

• የውሃ አካላት መበከል፦ በዝናብ ወይም በመስኖ አማካኝነት ኬሚካሉ ወደ ወንዞችና ሐይቆች ሲገባ አሳዎችንና ሌሎች የውሃ ውስጥ ነፍሳትን ይገድላል። ይህም በሐይቆች አካባቢ (ለምሳሌ ዝዋይ እና ኮካ) በስፋት ይታያል።

• የአፈር ለምነት መቀነስ፦ ጠቃሚ የሆኑ ጥቃቅን ነፍሳትንና የምድር ትሎችን በመግደል የአፈርን ተፈጥሯዊ ስብጥር ያበላሻል።

• ጠቃሚ ነፍሳት መጥፋት፦ እንደ ንብ ያሉ ለብናኝ ዝውውር (Pollination) ወሳኝ የሆኑ ነፍሳትን በመግደል የምርት ጥራትና መጠን እንዲቀንስ ያደርጋል።

3. ከግንዛቤ እጥረት ጋር የተያያዙ ችግሮች

• ባዶ ኮንቴይነሮች፦ በኢትዮጵያ በብዛት የሚታየው ችግር የኬሚካል መያዣዎችን ለቤት ውስጥ አገልግሎት (ውሃ ወይም ወተት ለመቅዳት) መጠቀም ነው። ይህም በቀጥታ መርዝ ወደ ሰውነት እንዲገባ ያደርጋል።

• አግባብ ያልሆነ አወጋገድ፦ ጊዜያቸው ያለፈባቸው ኬሚካሎች በአግባቡ ባለመወገዳቸው መሬት ውስጥ በመስረቅ የከርሰ ምድር ውሃን ይበክላሉ።

የመፍትሄ ሃሳቦች

• ስልጠና፦ ለገበሬዎች ስለ ኬሚካል አያያዝ፣ አረጫጨትና ደህንነት ጥብቅ ስልጠና መስጠት።

• የተቀናጀ የተባይ መከላከያ (IPM)፦ ኬሚካልን ብቻ ከመጠቀም ይልቅ ተፈጥሯዊ የሆኑ የተባይ መከላከያ ዘዴዎችን ማበረታታት።

• ቁጥጥር፦ መንግስት በህገ-ወጥ መንገድ የሚገቡና ደረጃቸውን ያልጠበቁ ኬሚካሎች ላይ ጥብቅ ቁጥጥር ማድረግ።

ማሳሰቢያ፦ ማንኛውንም ኬሚካል ከመጠቀምዎ በፊት መመሪያውን ማንበብና የደህንነት መጠበቂያዎችን መጠቀም ለህይወትዎ ዋስትና ነው።