የቅንጨ አረም በግብርና ላይ የሚያደርሰው ተፅዕኖ

የቅንጨ አረም (Parthenium weed) በኢትዮጵያ ግብርና ላይ ከፍተኛ ስጋት እየፈጠረ ያለ አደገኛ አረም ነው። ይህ አረም በሰብል ምርታማነት ላይ የሚያደርሰው ተፅዕኖ በዋናነት በሁለት መንገድ (በቀጥታ እና በተዘዋዋሪ) የሚገለጽ ሲሆን ዋና ዋናዎቹ ተፅዕኖዎች የሚከተሉት ናቸው፦

1. የሰብል ምርትን በከፍተኛ ሁኔታ መቀነስ

ቅንጨ አረም ከሰብሎች ጋር ለብርሃን፣ ለውሃ እና ለማዕድን ንጥረ ነገሮች ከፍተኛ ውድድር ያደርጋል። ጥናቶች እንደሚያመለክቱት ከሆነ፦

• እንደ ማሽላ፣ በቆሎ እና ስንዴ ባሉ ሰብሎች ላይ ከ 40% እስከ 90% የሚደርስ የምርት መቀነስ ሊያስከትል ይችላል።

• አረሙ በሰብሉ ማሳ ውስጥ በብዛት ካለ ሰብሉ እንዳይመነደግና እንዲቀጭጭ ያደርገዋል።

2. መርዛማ ኬሚካሎችን መልቀቅ (Allelopathy)

ይህ አረም ልዩ የሚያደርገው በውስጡ የሚገኙ መርዛማ ኬሚካሎችን (Parthenin) ወደ አፈር ውስጥ መልቀቁ ነው። ይህም፦

• የሌሎች ተክሎችና የሰብል ዘሮች እንዳይበቅሉ ያግዳል።

• በአፈር ውስጥ የሚገኙ ጠቃሚ ረቂቅ ተህዋሲያን ስራቸውን እንዳይሰሩ ያደርጋል።

3. የእንስሳት መኖ እና ምርታማነት ላይ የሚኖረው ተፅዕኖ

ቅንጨ አረም የእርሻ መሬትን ብቻ ሳይሆን የግጦሽ መሬቶችንም ይወርራል።

• የመኖ እጥረት፦ ተፈጥሯዊ ሳሮችን አጥፍቶ እርሻውን ስለሚወርር እንስሳት የሚበሉት ሳር ያጣሉ።

• የምርት ጥራት መቀነስ፦ እንስሳቱ ሳር ሲያጡ ቅንጨውን ከበሉ የወተቱና የስጋው ጣዕም እንዲመር ያደርጋል።

• ጤና፦ ለእንስሳት ቆዳ በሽታና ለተለያዩ የጤና እክሎች ምክንያት ይሆናል።

4. በሰው ኃይልና በወጪ ላይ የሚኖረው ጫና

• አረሙን ለመቆጣጠር ከፍተኛ የሰው ኃይልና የገንዘብ ወጪ ይጠይቃል።

• አረሙ በሰዎች ላይ አለርጂ፣ አስምና የቆዳ ሽፍታ ስለሚያስከትል ገበሬዎች አረሙን በእጃቸው ለመንቀል ይቸገራሉ። ይህም የአረም ቁጥጥር ስራውን አዳጋች ያደርገዋል።

5. የብዝሃ ህይወት መጥፋት

ቅንጨ አረም በጣም ጠንካራና ተላማጅ በመሆኑ በአካባቢው የሚገኙ ተወላጅ የሆኑ ዕፅዋትን በማጥፋት የእርሻ ስነ-ምህዳሩን (Ecosystem) ያዛባል።

በአጠቃላይ የቅንጨ አረም በወቅቱ ካልተቆጣጠሩት የምግብ ዋስትናን አደጋ ላይ የሚጥል አረም ነው። ለመከላከልም አረሙ ዘር ሳይዘራ መንቀል፣ ንጹህ የዘር ምንጭ መጠቀም እና እንስሳት ከአረማማ ቦታ ወደ ንጹህ ቦታ እንዳይዘዋወሩ ማድረግ አስፈላጊ ነው።